Časopis Slovo a slovesnost
en cz

Panoptical defragmentation of the Stalinist microcosm in post-war Poland

Małgorzata Haładewicz-Grzelak

[Články]

(pdf)

Panoptykalna defragmentacja stalinistycznego mikrokosmosu w powojennej Polsce Ludowej

A B S T R A C T
The paper is a critical hermeneutics of space during the period of Stalinism in Poland (1949–1953). It utilizes qualitative research to analyze spatial relations in Stalinist-era press propaganda through a paradigm based on Michel Foucault’s oeuvre on space and power, as well as Marcel Danesi’s work on the ontology of metaphor. The analysis traces the manipulation of space by Stalinist propaganda, which I propose becomes circular and broken into a plethora of ‘sphericules’ – a strategy called here panoptical defragmentation. In this way, the discussion engages the spatial turn in media studies. The database for the research was a representative selection of texts extracted from a leading journal and a leading periodical of the time: Trybuna Ludu and Przekrój. The concepts of struggle and competition are proposed to be ontological categories involving fictitious forces and entailing a discursive reification effectuated by Communist apparatchiks.

S K R Ó T
Artykuł zajmuje się jakościową analizą hermeneutycznie pojętej przestrzeni w okresie stalinizmu w Polsce (1949–1953). Zastosowany paradygmat badawczy to opracowane przez Michela Foucaulta pojęcie przestrzeni i władzy, jak również badania Marcela Danesi na temat ontologii metafory. W ramach tak opracowanej metodologii przeprowadzam studium manipulacji przestrzenią w stalinowskiej propagandzie, która okazuje się kolista i podzielona na szereg idiosynkratycznych tworów, nazwanych w pracy sferykułami. Strategia ‘łamania’ przestrzeni jako proces tworzenia sferykuł to panoptykalna defragmentacja, która służy jako dodatkowe narzędzie kontroli w stalinistycznym mikrokosmosie. Postuluję, że pojęcia walka i współzawodnictwo są dla tego mikrokosmosu kategoriami ontologicznymi – fikcyjnymi siłami, umożliwiającymi wprowadzenie sferykuł w iluzoryczny ruch. Bazą danych dla przeprowadzonych badań jest korpus tekstów i zdjęć, zebrany z dwóch wiodących czasopism z tamtego okresu: tygodnika Przekrój i gazety codziennej Trybuna Ludu.

Key words: propaganda, Stalinism, post-war Poland, press discourse, spatiality, discourse analysis, cultural semiotics

Daný článek je on-line k dispozici v databázi CEEOL.

Politechnika Opolska
Ul. Prószkowska 76, Opole 45-758, Polska
m.haladewicz-grzelak@po.opole.pl

Slovo a slovesnost, ročník 73 (2012), číslo 3, s. 165-193

Předchozí Výzva k předkládání abstraktů článků do monotematického čísla Slova a slovesnosti Jazykový management

Následující Žaneta Dvořáková: Funkce vlastních jmen v literatuře a literární onomastika